Key Takeaways

• พระพุทธรูป โบราณวัตถุ และศิลปวัตถุบางประเภทเป็นของที่อยู่ภายใต้การควบคุมการส่งออกจากประเทศไทย จึงไม่ควรนำไปสนามบินหรือส่งกับ Carrier ก่อนตรวจว่าต้องได้รับอนุญาตจากกรมศิลปากรหรือไม่
• พระพุทธรูปมีข้อกำหนดเฉพาะกว่าสินค้าตกแต่งทั่วไป แม้เป็นของที่ซื้อมาอย่างถูกต้องหรือผลิตขึ้นใหม่ ก็ไม่ควรสรุปเองว่าสามารถส่งออกได้โดยไม่ต้องตรวจสอบ
• การขออนุญาตอาจเกี่ยวข้องกับแบบคำขอ ศก.6 หลักฐานผู้ขอ วัตถุประสงค์ แหล่งที่มาของวัตถุ ภาพถ่าย และการนำวัตถุให้เจ้าหน้าที่ตรวจพิสูจน์
• หลังได้รับอนุญาตแล้วยังต้องดำเนินพิธีการศุลกากรขาออก และตรวจ Import Regulation ของประเทศปลายทางแยกอีกครั้ง
• ไม่ควรใช้เพียงเกณฑ์ว่า “ของใหม่”, “อายุไม่ถึง 5 ปี” หรือ “อายุเกิน 50 ปี” เพื่อตัดสินว่าส่งได้หรือไม่ได้ ต้องดูประเภทวัตถุและผลการพิจารณาตามหลักเกณฑ์ปัจจุบันของกรมศิลปากร

พระพุทธรูปเป็นสินค้าที่พบคำถามเรื่องการส่งออกอยู่บ่อยครั้ง ไม่ว่าจะเป็นกรณี

• คนไทยส่งให้ญาติในต่างประเทศ
• ชาวต่างชาติซื้อพระพุทธรูปจากประเทศไทย
• วัดหรือองค์กรนำไปประดิษฐาน
• นำไปจัดแสดง
• ส่งเพื่อศึกษาวิจัย
• ส่งงานศิลปะหรือวัตถุทางศาสนาไปต่างประเทศ

แต่การส่งพระพุทธรูปไม่เหมือนการส่ง

• Furniture
• Home Decoration
• Sculpture ทั่วไป

เพราะประเทศไทยมีกฎหมายควบคุมการนำพระพุทธรูป โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และวัตถุทางศาสนาบางประเภทออกนอกราชอาณาจักร

ดังนั้นก่อนคิดเรื่อง Freight ควรตรวจเรื่อง สิทธิในการส่งออก ให้ชัดก่อน

ส่งพระพุทธรูปไปต่างประเทศได้ไหม?

สามารถมีกรณีที่ได้รับอนุญาตให้ส่งออกได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าพระพุทธรูปทุกองค์สามารถส่งออกได้ทันที

กรมศิลปากรเป็นหน่วยงานสำคัญที่พิจารณาวัตถุในกลุ่มนี้

พระพุทธรูปและวัตถุที่อาจเข้าข่าย

• โบราณวัตถุ
• ศิลปวัตถุ
• ศาสนวัตถุ
• ปูชนียวัตถุ

ต้องถูกตรวจสอบก่อนว่าสามารถ

• ส่งออกได้โดยต้องมีใบอนุญาต
• ส่งออกได้โดยไม่เข้าข่ายต้องขออนุญาต
• หรือเป็นประเภทที่ไม่อนุญาตให้นำออก

การตัดสินจึงควรอ้างอิงวัตถุจริง ไม่ใช่จากชื่อสินค้าบน Invoice เพียงอย่างเดียว

ทำไมประเทศไทยควบคุมการส่งออกพระพุทธรูป?

พระพุทธรูปและวัตถุทางศาสนามีความเกี่ยวข้องทั้งกับ

• ศาสนา
• ศิลปกรรม
• ประวัติศาสตร์
• มรดกทางวัฒนธรรม

กฎหมายจึงมีมาตรการป้องกันไม่ให้วัตถุสำคัญถูกนำออกจากประเทศไทยโดยไม่มีการตรวจสอบ

โดยเฉพาะของที่อาจมี

• คุณค่าทางประวัติศาสตร์
• คุณค่าทางศิลปกรรม
• คุณค่าทางโบราณคดี
• ความสำคัญทางศาสนา

กรมศิลปากรจึงต้องเป็นผู้พิจารณาก่อนการส่งออกในกรณีที่อยู่ภายใต้การควบคุม

พระพุทธรูปใหม่ต้องขออนุญาตไหม?

ไม่ควรสรุปเองจากคำว่า “ของใหม่”

ข้อมูลของกรมศิลปากรแยกวัตถุออกเป็นหลายกลุ่ม ทั้ง

• ประเภทที่สามารถอนุญาตให้ส่งออก
• ประเภทที่ไม่อนุญาต
• ประเภทที่ไม่เข้าข่ายต้องขออนุญาต

พระพุทธรูปหรือรูปเคารพที่ทำขึ้นใหม่มีกรณีที่สามารถได้รับอนุญาตให้นำออกนอกราชอาณาจักรได้ แต่ยังต้องตรวจลักษณะของวัตถุและวัตถุประสงค์กับกรมศิลปากร

ดังนั้นแนวทางที่ปลอดภัยที่สุดคือ

ส่งรูป + ขนาด + อายุโดยประมาณ + แหล่งที่มาให้ตรวจ ก่อน Booking Shipment

พระพุทธรูปอายุเกิน 50 ปีส่งออกไม่ได้ทุกกรณีจริงไหม?

ไม่ควรใช้

“50 ปี”

เป็นเกณฑ์เดียวในการตัดสิน

เพราะการพิจารณาเกี่ยวข้องกับ

• ประเภทวัตถุ
• ยุคสมัย
• คุณค่าของวัตถุ
• การขึ้นทะเบียน
• สภาพของวัตถุ
• วัตถุประสงค์
• การพิจารณาของกรมศิลปากร

ของเก่าจึงไม่ได้หมายความว่า “ส่งไม่ได้ทั้งหมด” และของใหม่ก็ไม่ได้หมายความว่า “ส่งได้โดยไม่ต้องตรวจ”

บทความหรือข้อมูลเก่าที่ใช้สูตรสั้น ๆ เช่น

อายุไม่ถึง 5 ปี = ไม่ต้องขอ

หรือ

เกิน 50 ปี = ส่งไม่ได้

ไม่ควรถูกนำมาใช้ตัดสิน Shipment จริงโดยไม่ตรวจหลักเกณฑ์ปัจจุบัน

พระเครื่องส่งออกเหมือนพระพุทธรูปไหม?

กฎหมายและแนวทางของกรมศิลปากรแยกคำว่า พระเครื่องประจำตัว ออกจากนิยามพระพุทธรูปในบางบริบท

แต่ไม่ได้หมายความว่าวัตถุที่เรียกว่า

“พระเครื่อง”

ทุกชิ้นจะไม่มี Regulation อื่นเกี่ยวข้อง

หากวัตถุนั้น

• เก่ามาก
• มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์
• มีที่มาพิเศษ
• อาจเข้าข่ายโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุ

ควรนำรายละเอียดไปตรวจสอบก่อนส่งเช่นเดียวกัน

พระพุทธรูปที่ซื้อจากร้านสามารถส่งออกได้เลยไหม?

ไม่ได้หมายความว่าได้โดยอัตโนมัติ

หลักฐานซื้อขายช่วยพิสูจน์

• แหล่งที่มา
• ผู้ขาย
• วันที่ซื้อ
• มูลค่า

แต่ไม่ได้แทนใบอนุญาตส่งออกหากวัตถุนั้นอยู่ในประเภทที่ต้องได้รับอนุญาต

ดังนั้น

Receipt / Invoice ≠ Export License

ควรเก็บหลักฐานการซื้อไว้ แต่ยังต้องตรวจ Regulation แยกต่างหาก

ชาวต่างชาติซื้อพระพุทธรูปในไทยแล้วถือขึ้นเครื่องกลับเองได้ไหม?

การนำติดตัวขึ้นเครื่องก็ถือเป็นการนำวัตถุออกนอกราชอาณาจักร

ไม่ได้แตกต่างจากการส่งผ่าน

• Courier
• Air Cargo
• Sea Freight

ในเรื่องการตรวจว่าต้องได้รับอนุญาตหรือไม่

จึงไม่ควรคิดว่า

“ไม่ได้ส่งเป็น Cargo แค่ถือกลับเอง”

แล้วไม่ต้องตรวจข้อกำหนด

หากวัตถุเข้าข่าย ต้องจัดเอกสารให้ถูกต้องก่อนเดินทาง

ส่งออกเพื่อวัตถุประสงค์อะไรได้บ้าง?

แนวทางของกรมศิลปากรสำหรับพระพุทธรูปหรือวัตถุทางศาสนาให้ความสำคัญกับวัตถุประสงค์พิเศษ เช่น

• เพื่อสักการบูชา
• เพื่อศึกษาวิจัย
• เพื่อเผยแพร่เกียรติคุณ
• เพื่อแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม
• เพื่อการทางโบราณคดี

และสามารถต้องมีเอกสารรับรองจากองค์กร สถาบัน บุคคล หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามกรณี

ดังนั้นวัตถุประสงค์ที่ระบุในเอกสารต้องเป็นข้อเท็จจริงของ Shipment

ซื้อไปตกแต่งบ้านอย่างเดียวส่งได้ไหม?

ไม่ควรสรุปว่าส่งได้จากเหตุผลว่าเป็นของตกแต่ง

เพราะหากวัตถุนั้นเป็นพระพุทธรูปหรือวัตถุทางศาสนาที่อยู่ในขอบเขตควบคุม กรมศิลปากรจะเป็นผู้พิจารณา

คำว่า

Home Decoration

บน Invoice ไม่ได้เปลี่ยนประเภทวัตถุจากพระพุทธรูปให้กลายเป็น Decorative Statue

ควรแจ้งลักษณะสินค้าอย่างตรงไปตรงมา

ส่งเพื่อขายต่างประเทศได้ไหม?

การมี Buyer หรือ Commercial Invoice ไม่ได้ทำให้เกิดสิทธิส่งออกอัตโนมัติ

ต้องตรวจว่าวัตถุ

• อยู่ในประเภทใด
• สามารถอนุญาตให้นำออกได้หรือไม่
• วัตถุประสงค์เข้าเงื่อนไขหรือไม่

หากเป็นธุรกิจที่ขาย

• Religious Sculpture
• Antique
• Art Object
• Buddha Statue

ให้ลูกค้าต่างประเทศ ควรออกแบบ Compliance Process ก่อนเปิดรับ Order

ไม่ควรรับเงินจากลูกค้าแล้วจึงค่อยตรวจว่าสินค้าส่งออกได้หรือไม่

โบราณวัตถุกับศิลปวัตถุต่างกันอย่างไร?

ในทางกฎหมายมี Definition และหลักเกณฑ์เฉพาะ

โดยภาพรวม โบราณวัตถุ เกี่ยวข้องกับวัตถุที่มีความเก่าและมีคุณค่าในด้านต่าง ๆ เช่น

• ประวัติศาสตร์
• โบราณคดี
• ศิลปะ

ส่วน ศิลปวัตถุ เกี่ยวข้องกับวัตถุที่มีคุณค่าด้านศิลปกรรมตามนิยามกฎหมาย

แต่ผู้ส่งออกไม่ควร Classification เองจากอายุเพียงอย่างเดียว

หากไม่แน่ใจว่าประติมากรรมหรือของสะสมเข้าข่ายใด ควรส่งรายละเอียดให้กรมศิลปากรตรวจสอบ

วัตถุที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนยังต้องขออนุญาตไหม?

การไม่ได้ขึ้นทะเบียนไม่ได้หมายความว่าส่งออกได้อัตโนมัติ

กฎหมายควบคุมวัตถุบางประเภททั้งที่

• ขึ้นทะเบียนแล้ว
• และยังไม่ได้ขึ้นทะเบียน

หากเข้าข่ายโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุที่กฎหมายกำหนด

ดังนั้นคำถามที่ถูกต้องไม่ใช่เพียง

“มีทะเบียนหรือยัง?”

แต่ต้องดูว่า

“วัตถุชิ้นนี้อยู่ในประเภทที่ถูกควบคุมหรือไม่?”

ขั้นตอนขออนุญาตส่งพระพุทธรูปออกนอกราชอาณาจักร

รายละเอียดจริงต้องตรวจตามระบบปัจจุบัน แต่โดยภาพรวมมีขั้นตอนสำคัญดังนี้

ขั้นตอนที่ 1 ตรวจประเภทวัตถุ

เตรียมข้อมูล

• รูปถ่าย
• ประเภท
• วัสดุ
• ขนาด
• อายุโดยประมาณ
• ปีที่ผลิตหากทราบ
• แหล่งที่มา
• วัตถุประสงค์

เพื่อประเมินก่อนว่าเข้าข่ายต้องขออนุญาตหรือไม่

ขั้นตอนที่ 2 เตรียมคำขอ

การขอรับใบอนุญาตใช้แบบคำขอที่กรมศิลปากรกำหนด เช่น ศก.6 ในกรณีที่เกี่ยวข้อง

ปัจจุบันกรมศิลปากรยังมีระบบ National Single Window สำหรับงานนำเข้า–ส่งออกโบราณวัตถุและศิลปวัตถุ

ควรตรวจ Procedure ล่าสุดก่อนยื่นจริง

ขั้นตอนที่ 3 เตรียมหนังสือชี้แจงวัตถุประสงค์

สำหรับพระพุทธรูปอาจต้องอธิบายว่า

• ส่งไปเพื่ออะไร
• ส่งไปที่ใด
• ผู้รับคือใคร
• วัตถุจะถูกเก็บหรือประดิษฐานที่ใด

พร้อมเอกสารสนับสนุนตามกรณี

ขั้นตอนที่ 4 เตรียมหลักฐานผู้ขอ

เช่น

• บัตรประชาชน
• Passport
• เอกสารนิติบุคคล

ตามสถานะผู้ขอและรูปแบบการส่ง

ขั้นตอนที่ 5 เตรียมหลักฐานแหล่งที่มาของวัตถุ

เช่น

• Invoice
• Receipt
• หนังสือรับรอง
• หลักฐานการผลิต
• หลักฐานกรรมสิทธิ์

ตามกรณี

โดยเฉพาะสินค้าที่เป็นงานสร้างใหม่ หลักฐานวันที่ผลิตและผู้ผลิตสามารถช่วยให้การตรวจสอบชัดเจนขึ้น

ขั้นตอนที่ 6 เตรียมภาพถ่าย

กรมศิลปากรมี Requirement เรื่องภาพถ่ายของวัตถุสำหรับประกอบการพิจารณา

ควรถ่ายให้เห็น

• วัตถุเต็มองค์
• รายละเอียดชัดเจน
• ไม่มี Packaging บดบัง

และเตรียมตามขนาด/จำนวนที่ระบบปัจจุบันกำหนด

ขั้นตอนที่ 7 นำวัตถุไปตรวจพิสูจน์

วัตถุที่ขออนุญาตอาจต้องนำไปให้คณะกรรมการหรือเจ้าหน้าที่กรมศิลปากรตรวจพิสูจน์

จึงไม่ควร

ตีลังปิดถาวรก่อน Inspection

เพราะอาจต้องเปิดวัตถุให้เจ้าหน้าที่ตรวจ

ขั้นตอนที่ 8 เจ้าหน้าที่พิจารณา

จะมีการพิจารณา

• ประเภท
• ลักษณะ
• อายุ
• คุณค่า
• วัตถุประสงค์
• เอกสารประกอบ

ก่อนอนุญาตหรือไม่อนุญาต

ขั้นตอนที่ 9 รับใบอนุญาตและดำเนินการตามเงื่อนไข

วัตถุที่ได้รับอนุญาตสามารถมีการผูกตรา/เครื่องหมายหรือดำเนินการตามวิธีที่กรมศิลปากรกำหนดเพื่อเชื่อมกับใบอนุญาต

ต้องรักษาสภาพดังกล่าวไว้สำหรับขั้นตอนส่งออก

ขั้นตอนที่ 10 ทำพิธีการศุลกากรขาออก

เมื่อ Regulatory Document พร้อมแล้ว จึงดำเนิน

• Export Declaration
• Customs Clearance
• Carrier Handover

ตาม Mode of Transport

ถ้าพระพุทธรูปใหญ่มากจนขนไปตรวจไม่ได้ทำอย่างไร?

แนวทางของกรมศิลปากรมีกรณีที่สามารถทำหนังสือขอให้มีการตรวจพิสูจน์ ณ สถานที่เก็บวัตถุ หากไม่สามารถนำของไปตรวจ ณ จุดที่กำหนดได้

แต่ต้อง

• แสดงเหตุผล
• ได้รับการพิจารณา
• และผู้ขออาจต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้อง

ดังนั้นพระพุทธรูปขนาดใหญ่ควรคุยกับหน่วยงานก่อนนัด

• Crane
• Truck
• Packing
• Container

เพื่อลดการเคลื่อนย้ายที่ไม่จำเป็น

ขอใบอนุญาตใช้เวลานานไหม?

ไม่ควรใช้ระยะเวลาตายตัวเป็น Guarantee

ระยะเวลาขึ้นอยู่กับ

• ความครบถ้วนของเอกสาร
• ประเภทวัตถุ
• ผลตรวจพิสูจน์
• ความซับซ้อนของวัตถุ
• การพิจารณาเพิ่มเติม

แนวทางบริการบางรายการของกรมศิลปากรระบุขั้นตอนรับใบอนุญาตหลังตรวจและอนุมัติภายในระยะเวลาทำการที่ค่อนข้างสั้น แต่ Shipment จริงควรเผื่อเวลาสำหรับ

• เตรียมเอกสาร
• นัดตรวจ
• แก้เอกสาร
• Shipping Booking

ด้วย

ไม่ควร Book Flight วันรุ่งขึ้นแล้วจึงเริ่มขอใบอนุญาต

ใบอนุญาตกรมศิลปากรเชื่อมกับศุลกากรหรือไม่?

กรมศิลปากรมีระบบ National Single Window สำหรับงานนำเข้า–ส่งออกโบราณวัตถุและศิลปวัตถุ และมีการเชื่อมโยงข้อมูลใบอนุญาต/ใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์กับกรมศุลกากร

แต่ผู้ส่งออกยังต้องดำเนินพิธีการศุลกากรขาออกให้ครบ

ใบอนุญาตจึงเป็นส่วนหนึ่งของ Export Compliance ไม่ใช่ตัวแทนของ Export Declaration ทั้งหมด

เอกสารที่ควรเตรียมสำหรับ Shipment มีอะไรบ้าง?

รายการจริงขึ้นอยู่กับวัตถุ แต่โดยทั่วไปควรเตรียมข้อมูล เช่น

• ใบอนุญาตหรือเอกสารจากกรมศิลปากรตามกรณี
• แบบคำขอและ Supporting Documents
• Commercial Invoice หรือ Proforma Invoice
• Packing List
• Export Declaration
• Air Waybill หรือ Bill of Lading
• Passport / ID ตามกรณี
• หลักฐานแหล่งที่มา
• Purchase Receipt / Invoice ตามกรณี
• ภาพถ่ายวัตถุ
• Certificate / Supporting Letter ตามวัตถุประสงค์

ข้อมูลในแต่ละเอกสารควรสอดคล้องกัน

Invoice ควรเขียนสินค้าว่าอะไร?

ควรระบุสินค้าตามความเป็นจริง

ตัวอย่าง

Newly Made Bronze Buddha Image

หรือ

Buddha Statue for Religious Worship

ตามข้อเท็จจริงและเอกสาร

ไม่ควรเปลี่ยน Description เป็น

• Decoration
• Metal Object
• Sculpture
• Gift

เพียงเพื่อหลีกเลี่ยง Regulation

เพราะหากเจ้าหน้าที่ตรวจพบวัตถุจริงไม่ตรงกับ Declaration อาจเกิดปัญหาด้าน Customs และ Compliance

HS Code ของพระพุทธรูปคืออะไร?

ไม่ควรเลือก HS Code จากคำว่า “พระพุทธรูป” เพียงคำเดียว

Classification ต้องดู

• วัตถุ
• วัสดุ
• ลักษณะ
• อายุ
• สถานะว่าเป็น Antique หรือไม่
• ประเภททางศุลกากร

พิกัดที่เกี่ยวข้องกับงานประติมากรรม ศิลปวัตถุ หรือโบราณวัตถุสามารถแตกต่างกัน

ควรตรวจ Classification ของวัตถุจริงก่อนทำ Export Declaration

Internal Link แนะนำ: HS Code คืออะไร? วิธีดูพิกัดศุลกากรและทำไมสำคัญต่อภาษีนำเข้า–ส่งออก

ได้ใบอนุญาตจากกรมศิลปากรแล้ว ประเทศปลายทางรับแน่นอนไหม?

ไม่

ใบอนุญาตไทยเป็นเรื่องของการ

นำวัตถุออกจากประเทศไทย

ประเทศปลายทางยังสามารถมี Regulation ของตัวเองเกี่ยวกับ

• Cultural Property
• Religious Object
• Antique
• Import Duty
• Import VAT
• Import Permit
• Quarantine ตามวัสดุ

จึงต้องตรวจ Destination Requirement แยกอีกครั้ง

ประเทศปลายทางอาจถามเรื่องแหล่งที่มาหรือไม่?

ได้ โดยเฉพาะวัตถุที่มี

• อายุ
• มูลค่าสูง
• ลักษณะทางวัฒนธรรม
• ความเกี่ยวข้องกับศาสนา
• Antique Appearance

Importer จึงควรมี Provenance หรือหลักฐานที่มาของวัตถุเท่าที่มี

เช่น

• Purchase Invoice
• Artist / Manufacturer Certificate
• Export Permit
• Photograph
• Ownership Record

เพื่อแสดงที่มาที่ถูกต้อง

ส่งพระพุทธรูปทาง Air Freight ได้ไหม?

ได้ในกรณีที่

• เอกสารพร้อม
• Carrier รับสินค้า
• ขนาดและน้ำหนักอยู่ในข้อจำกัด
• Packaging เหมาะสม

Air Freight เหมาะกับวัตถุที่

• ขนาดไม่ใหญ่มาก
• ต้องการ Transit เร็ว
• มีมูลค่าสูง
• ต้องการลดระยะเวลาเดินทาง

แต่ต้องตรวจ Dimension หลัง Packing ด้วย เพราะลังไม้สามารถเพิ่มขนาดและ Chargeable Weight ได้มาก

ใช้ Air Courier ได้ไหม?

ต้องตรวจ Carrier เป็นรายกรณี

Courier บางรายสามารถรับ Artwork หรือ Religious Item บางประเภทได้ แต่

• Commodity Restriction
• Value Limit
• Size Limit
• Destination Rule
• Customs Procedure

แตกต่างกัน

โดยเฉพาะวัตถุที่ต้องใช้ใบอนุญาต ไม่ควร Drop-off เป็น Parcel ทั่วไปโดยไม่แจ้ง Commodity จริงให้ Carrier ทราบ

ส่งพระพุทธรูปทาง Sea Freight ได้ไหม?

ได้ในกรณีที่เอกสารและ Carrier Requirement พร้อม

Sea Freight เหมาะกับ

• พระพุทธรูปขนาดใหญ่
• วัตถุหนัก
• ลังไม้ขนาดใหญ่
• Shipment หลายชิ้น

สามารถเลือก

• LCL
• FCL

ตาม Volume และ Handling Requirement

แต่ต้องพิจารณาความชื้น การกระแทก และระยะเวลา Transport เพิ่มเติม

พระพุทธรูปควรแพ็กอย่างไร?

ต้องดู

• วัสดุ
• น้ำหนัก
• รูปทรง
• จุดเปราะบาง
• มูลค่า
• Mode of Transport

พระพุทธรูปบางองค์มีจุดเสี่ยง เช่น

• พระหัตถ์
• พระรัศมี
• ฐาน
• ส่วนที่ยื่น
• งานลงรักปิดทอง
• พื้นผิวเก่า

ไม่ควรพัน Bubble Wrap แน่น ๆ โดยไม่ดู Material เพราะวัสดุบางชนิดอาจไม่เหมาะกับพื้นผิวของงาน

ใช้ลังไม้ดีไหม?

สำหรับวัตถุ

• หนัก
• เปราะบาง
• มูลค่าสูง
• รูปทรงไม่เหมาะกับ Carton

Wooden Crate สามารถช่วยเพิ่ม Protection ได้

แต่ต้องออกแบบให้

• รับน้ำหนักจริง
• มี Internal Support
• ไม่ให้วัตถุเคลื่อน
• ลดแรงกระแทก
• มีจุด Forklift ตามความเหมาะสม
• ไม่กดทับจุดเปราะบาง

และอย่าปิดลังถาวรก่อน Regulatory Inspection หากยังต้องนำวัตถุให้เจ้าหน้าที่ตรวจ

ลังไม้ต้องผ่าน ISPM 15 หรือไม่?

หากใช้ Solid Wood Packaging สำหรับ International Shipment ต้องตรวจว่าอยู่ใน Scope ของ ISPM 15 หรือไม่

เช่น

• Wooden Crate
• Pallet
• Skid
• Dunnage

ไม้ที่อยู่ใน Scope ต้องดำเนิน Treatment และ Mark ตาม Requirement ที่เกี่ยวข้อง

วัสดุ Engineered Wood บางประเภทอาจได้รับการยกเว้นตามมาตรฐาน แต่ต้องตรวจวัสดุจริง

Internal Link แนะนำ: ISPM 15 คืออะไร? Wooden Packaging, Pallet และ Fumigation สำหรับส่งออก

ควรถ่ายรูปก่อนแพ็กไหม?

ควรอย่างมาก

ควรถ่าย

• ด้านหน้า
• ด้านหลัง
• ด้านข้าง
• ฐาน
• รายละเอียดสำคัญ
• จุดตำหนิเดิม
• สภาพก่อน Packing
• สภาพหลังวางใน Crate

ภาพเหล่านี้ช่วยในเรื่อง

• Condition Record
• Customs
• Packing Evidence
• Insurance Claim

โดยเฉพาะ Artwork หรือวัตถุมูลค่าสูง

ควรทำ Condition Report หรือไม่?

หากวัตถุมี

• มูลค่าสูง
• อายุ
• ความเปราะบาง
• Surface Damage เดิม

ควรพิจารณาจัดทำ Condition Report ก่อน Shipment

บันทึก เช่น

• รอยแตก
• รอยร้าว
• สีลอก
• ชิ้นส่วนหลวม
• คราบ
• จุดซ่อมเดิม

เพื่อแยกความเสียหายเดิมออกจากความเสียหายระหว่าง Transport

ต้องซื้อ Cargo Insurance ไหม?

ควรพิจารณาตามมูลค่าและความเสี่ยง

แต่ Artwork, Antique และ Religious Object สามารถมีข้อจำกัดด้าน Insurance มากกว่าสินค้าทั่วไป

ต้องตรวจ

• Declared Value
• Valuation
• Packing Requirement
• Exclusion
• Breakage
• Mysterious Disappearance
• Restoration Cost

ตาม Policy

ไม่ควรคิดว่าค่าขนส่งรวม Insurance เต็มมูลค่าโดยอัตโนมัติ

Internal Link แนะนำ: Cargo Insurance คืออะไร? ประกันสินค้าระหว่างประเทศคุ้มครองอะไรบ้าง

หากส่งไปจัด Exhibition แล้วจะนำกลับไทยต้องทำอย่างไร?

กรณี Temporary Export ต้องวางแผนต่างจาก Permanent Export

ควรแจ้งตั้งแต่ต้นว่า

วัตถุจะนำกลับประเทศไทย

เพราะอาจเกี่ยวข้องกับ

• Temporary Export Permit
• เงื่อนไขของกรมศิลปากร
• Export Declaration
• Re-import
• Customs Procedure ประเทศปลายทาง
• ATA Carnet ตามกรณี

อย่าส่งเป็น Permanent Export แล้วค่อยตัดสินใจภายหลังว่าจะนำกลับ

Internal Link แนะนำ: ใบสุทธินำกลับคืออะไร? ส่งสินค้าไปต่างประเทศแล้วนำกลับเข้าไทยอย่างไร

ใบอนุญาตกรมศิลปากรเหมือนใบสุทธินำกลับไหม?

ไม่เหมือนกัน

ใบอนุญาตกรมศิลปากรเกี่ยวข้องกับสิทธิในการนำวัตถุควบคุมออกนอกราชอาณาจักร

ส่วนสิทธิสุทธินำกลับเกี่ยวข้องกับ Customs Treatment ของสินค้าที่ส่งออกแล้วมีแผนนำกลับประเทศไทย

Shipment หนึ่งสามารถต้องจัดการ ทั้งสองเรื่องพร้อมกัน ได้

หากส่งออกไปแล้วเอกสารไม่ครบ สินค้าจะถูกตีกลับไหม?

สามารถเกิด

• Hold
• Export Delay
• Customs Rejection
• Carrier Refusal

ได้ตามจุดที่พบปัญหา

หากสินค้าออกจากไทยไปแล้วแต่ประเทศปลายทางไม่รับ ยังสามารถเกิด Return Shipment ซึ่งมี

• Return Freight
• Storage
• Customs
• Re-import

เพิ่มเติม

ดังนั้นควรตรวจเอกสารก่อน Cargo Handover

Internal Link แนะนำ: สินค้าส่งออกถูกตีกลับเพราะอะไร? สาเหตุที่ควรตรวจให้ครบก่อนส่ง

Shipping Mark ควรทำอย่างไร?

หากบรรจุในลัง สามารถระบุ

• Shipper
• Consignee
• Destination
• Case Number
• Gross Weight
• Dimension
• Handling Mark

โดยไม่ควรติด Label ปิดทับ

• Seal
• Tag
• เครื่องหมาย
• หลักฐานจากหน่วยงาน

ที่ต้องใช้ในการตรวจปล่อย

Internal Link แนะนำ: Shipping Marks คืออะไร? สำคัญอย่างไรกับการขนส่งสินค้าระหว่างประเทศ

ขั้นตอนวางแผนส่งพระพุทธรูปไปต่างประเทศ

ขั้นตอนที่ 1 อย่าเพิ่งแพ็กปิดลัง

ถ่ายรูปและเก็บข้อมูลวัตถุก่อน

ขั้นตอนที่ 2 ระบุรายละเอียด

เตรียม

• ขนาด
• น้ำหนัก
• วัสดุ
• อายุโดยประมาณ
• ปีผลิตถ้ามี
• แหล่งที่มา

ขั้นตอนที่ 3 ตรวจว่าต้องขออนุญาตหรือไม่

ให้กรมศิลปากรหรือผู้เชี่ยวชาญด้านพิธีการตรวจจากข้อมูลจริง

ขั้นตอนที่ 4 เตรียมหลักฐาน

รวบรวม

• ID / Passport
• Invoice
• Purchase Receipt
• Source Document
• Supporting Letter
• รูปภาพ

ตามกรณี

ขั้นตอนที่ 5 ยื่นคำขอและนำวัตถุตรวจ

ดำเนินตาม Procedure ปัจจุบันของกรมศิลปากร

ขั้นตอนที่ 6 รอผลพิจารณา

อย่า Confirm Shipment แบบ Non-refundable จนกว่าจะมั่นใจเรื่อง Export Permission

ขั้นตอนที่ 7 วาง Packing

เลือก

• Carton
• Protective Packing
• Wooden Crate

ตามสินค้า

ขั้นตอนที่ 8 ตรวจประเทศปลายทาง

ยืนยัน Import Requirement กับ Consignee หรือ Customs Broker ปลายทาง

ขั้นตอนที่ 9 เตรียม Shipping Documents

ตรวจข้อมูลให้ตรงกับ Permit และวัตถุจริง

ขั้นตอนที่ 10 ทำ Export Customs Clearance

จากนั้นจึงส่งมอบให้ Carrier เพื่อเดินทางออกจากประเทศไทย

ข้อมูลที่ควรส่งให้ Forwarder ก่อนขอราคา

ควรเตรียม

• รูปภาพวัตถุ
• ระบุว่าเป็นพระพุทธรูปหรือวัตถุประเภทใด
• Material
• อายุหรือปีผลิตถ้าทราบ
• Quantity
• Dimension
• Gross Weight
• Value
• ประเทศปลายทาง
• Postal Code
• วัตถุประสงค์ในการส่ง
• เอกสารกรมศิลปากรที่มี
• ต้องการ Packing หรือไม่
• ต้องการ Wooden Crate หรือไม่
• ต้องการ Cargo Insurance หรือไม่

อย่าแจ้งเพียง

“รูปปั้น 1 ชิ้น”

เพราะ Commodity Type มีผลต่อทั้ง Regulation และ Freight Planning

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยก่อนส่งพระพุทธรูป

• คิดว่าซื้อจากร้านแล้วส่งออกได้ทันที
• คิดว่าพระใหม่ไม่ต้องตรวจกรมศิลปากร
• ใช้อายุ 5 ปีหรือ 50 ปีเป็นเกณฑ์ตัดสินเอง
• เขียน Invoice ว่า Decoration เพื่อหลีกเลี่ยง Regulation
• แพ็กปิดลังไม้ก่อนนำวัตถุตรวจ
• ไม่มีหลักฐานแหล่งที่มา
• ไม่มีรูปถ่ายก่อน Packing
• ไม่ตรวจ Import Requirement ประเทศปลายทาง
• ได้ใบอนุญาตไทยแล้วคิดว่าประเทศปลายทางรับแน่นอน
• ใช้ไม้ Packing โดยไม่ตรวจ ISPM 15
• ไม่แจ้ง Value ที่แท้จริง
• ไม่ตรวจ Insurance Coverage
• ไม่แยก Permanent Export กับ Temporary Export
• จอง Flight ก่อนเอกสารอนุญาตพร้อม

Checklist ก่อนส่งพระพุทธรูปออกจากประเทศไทย

ก่อน Booking ควรตรวจว่า

• ประเภทวัตถุชัดเจน
• ปีผลิต / อายุมีข้อมูลเท่าที่หาได้
• แหล่งที่มามีหลักฐาน
• วัตถุประสงค์ชัดเจน
• ตรวจแล้วว่าต้องขออนุญาตหรือไม่
• แบบคำขอพร้อมตามกรณี
• Supporting Letter พร้อมตามกรณี
• ภาพถ่ายพร้อม
• วัตถุผ่านการตรวจพิสูจน์ตามกรณี
• Export Permission พร้อม
• Destination Import Requirement ถูกตรวจ
• HS Code ถูกตรวจ
• Invoice และ Packing List พร้อม
• Packing Plan พร้อม
• Wooden Packaging ผ่าน Requirement
• Insurance ถูกพิจารณา
• Export Customs พร้อม
• Consignee พร้อมทำ Import Clearance

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการส่งพระพุทธรูปไปต่างประเทศ (FAQ)

พระพุทธรูปส่งไปต่างประเทศได้ไหม?

มีกรณีที่สามารถส่งออกได้ แต่ต้องตรวจประเภทวัตถุและหลักเกณฑ์ของกรมศิลปากรก่อน พระพุทธรูปบางประเภทต้องได้รับอนุญาตก่อนนำออกนอกราชอาณาจักร

พระพุทธรูปทำใหม่ต้องขออนุญาตไหม?

ไม่ควรสรุปจากคำว่า “ทำใหม่” เพียงอย่างเดียว ควรส่งรายละเอียดและหลักฐานปีผลิตให้กรมศิลปากรตรวจว่าของชิ้นนั้นเข้าข่ายต้องขออนุญาตหรือไม่

ชาวต่างชาติซื้อพระพุทธรูปแล้วถือขึ้นเครื่องกลับได้เลยไหม?

ไม่ได้หมายความว่าถือขึ้นเครื่องแล้วจะยกเว้นกฎการส่งออก การนำติดตัวออกนอกราชอาณาจักรยังต้องตรวจ Requirement เช่นเดียวกับ Cargo

ต้องนำพระพุทธรูปไปให้เจ้าหน้าที่ตรวจไหม?

กรณีที่เข้าสู่กระบวนการขออนุญาต มีขั้นตอนตรวจพิสูจน์วัตถุ โดยวัตถุขนาดใหญ่ที่ไม่สะดวกนำไปตรวจสามารถมีขั้นตอนขอตรวจนอกสถานที่ตามการพิจารณาของกรมศิลปากร

มีใบอนุญาตกรมศิลปากรแล้วส่งออกได้ทันทีไหม?

ยังต้องดำเนิน Export Customs, เตรียม Shipping Documents, ตรวจ Carrier Acceptance และตรวจ Import Regulation ของประเทศปลายทางให้ครบด้วย

บริการส่งพระพุทธรูปและวัตถุไปต่างประเทศกับ CPL INTER

การขนส่งพระพุทธรูป โบราณวัตถุ หรือศิลปวัตถุควรวางแผนจาก Regulation ก่อน Freight

CPL INTER ให้บริการขนส่งสินค้าระหว่างประเทศผ่านรูปแบบ

• Air Cargo
• Air Courier ตามประเภทและข้อกำหนดของ Carrier
• Sea Freight LCL
• Sea Freight FCL
• Road / Cross-border Transportation ตาม Route

พร้อมบริการที่เกี่ยวข้องกับ

• Pickup
• Packing
• Wooden Crate ตามความเหมาะสม
• Shipping Documents
• Customs Clearance
• Warehousing
• Delivery

ตาม Service Scope ของแต่ละ Shipment

หากต้องการส่งพระพุทธรูปหรือวัตถุที่อาจเข้าข่ายโบราณวัตถุ/ศิลปวัตถุ ควรส่งรายละเอียดให้ตรวจ ก่อน Packing และก่อน Booking ได้แก่

• รูปภาพ
• ประเภทวัตถุ
• วัสดุ
• อายุหรือปีผลิต
• แหล่งที่มา
• ขนาด
• น้ำหนัก
• มูลค่า
• ประเทศปลายทาง
• วัตถุประสงค์
• เอกสารที่มีอยู่

เพื่อประเมินทั้งเรื่อง Packing, Transportation และเอกสารที่ต้องเตรียมก่อนส่งออก

หลักเกณฑ์การส่งออกพระพุทธรูป โบราณวัตถุและศิลปวัตถุ แบบคำขอ จุดตรวจพิสูจน์ และระบบใบอนุญาตสามารถมีการปรับปรุงได้ จึงควรตรวจข้อมูลปัจจุบันกับกรมศิลปากรและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนดำเนิน Shipment จริงทุกครั้ง

โทร: 02-519-4426 / 091-519-4426
LINE: @cplinter

เขียนโดย: ฝ่ายปฏิบัติการโลจิสติกส์ CPL Inter ผู้เชี่ยวชาญด้านการขนส่งสินค้าระหว่างประเทศและพิธีการศุลกากร ด้วยประสบการณ์ยาวนานกว่า 15 ปี พร้อมการันตีระบบบริหารงานคุณภาพมาตรฐานสากล ISO 9001:2015