Key Takeaways

• Supply Chain ครอบคลุมตั้งแต่การจัดหาวัตถุดิบ การผลิต การจัดเก็บ ไปจนถึงการส่งสินค้าถึงลูกค้า ไม่ได้หมายถึงการขนส่งเพียงอย่างเดียว
• Supply Chain Management หรือ SCM คือการวางแผนและบริหาร Flow ของสินค้า ข้อมูล และทรัพยากรระหว่างแต่ละฝ่ายในห่วงโซ่อุปทาน
• 5 กระบวนการสำคัญที่ธุรกิจควรบริหาร ได้แก่ Planning & Sourcing, Manufacturing, Inventory & Warehousing, Distribution & Logistics และ Returns
• Supply Chain ที่ไม่มีการวางแผนสามารถทำให้เกิด Stockout, Overstock, Lead Time ยาว และต้นทุน Logistics สูงขึ้น
• Logistics เป็นส่วนหนึ่งของ Supply Chain Management ไม่ใช่คำที่มีความหมายเหมือนกันทั้งหมด

Supply Chain คืออะไร?

Supply Chain หรือ ห่วงโซ่อุปทาน คือเครือข่ายของกิจกรรม บุคคล บริษัท และทรัพยากรที่เกี่ยวข้องกับการทำให้สินค้าหนึ่งรายการเดินทางตั้งแต่วัตถุดิบไปจนถึงผู้ใช้งานปลายทาง

ตัวอย่างเส้นทางอย่างง่ายของสินค้าหนึ่งชิ้น ได้แก่

Supplier → Manufacturer → Warehouse → Distributor → Retailer → Customer

แต่ในธุรกิจจริง Supply Chain สามารถซับซ้อนกว่านั้นมาก เพราะ Supplier หนึ่งรายอาจมี Supplier ของตัวเอง โรงงานอาจซื้อวัตถุดิบจากหลายประเทศ และ Finished Goods อาจกระจายไปยังหลาย Warehouse ก่อนถึง Customer

ดังนั้น Supply Chain ไม่ได้หมายถึงเฉพาะรถขนส่งหรือ Warehouse แต่รวมถึงกระบวนการทั้งหมดที่ทำให้

วัตถุดิบ → กลายเป็นสินค้า → พร้อมจำหน่าย → ถึงมือลูกค้า

Supply Chain Management หรือ SCM คืออะไร?

Supply Chain Management หรือ SCM คือการบริหารจัดการกิจกรรมต่าง ๆ ภายใน Supply Chain ให้ทำงานเชื่อมโยงกันอย่างมีประสิทธิภาพ

สิ่งที่ต้องบริหารไม่ได้มีเพียงสินค้า แต่รวมถึง

• Material Flow
• Information Flow
• Cash Flow
• Inventory
• Supplier
• Production
• Warehouse
• Transportation
• Customer Demand

เป้าหมายคือทำให้ธุรกิจสามารถส่งมอบ

สินค้าที่ถูกต้อง → จำนวนถูกต้อง → สถานที่ถูกต้อง → เวลาที่เหมาะสม → ต้นทุนที่ควบคุมได้

หากแต่ละฝ่ายทำงานแยกกันโดยไม่มีข้อมูลร่วมกัน Supply Chain สามารถเกิดปัญหาได้ง่าย เช่น Sales ขายได้มากกว่าที่โรงงานผลิตได้ หรือ Procurement สั่งวัตถุดิบมากเกิน Demand จนเกิด Stock ค้าง

Supply Chain กับ Logistics ต่างกันอย่างไร?

สองคำนี้เกี่ยวข้องกัน แต่ไม่เหมือนกัน

Supply Chain Management มีขอบเขตกว้าง ครอบคลุมตั้งแต่

• Supplier
• Procurement
• Production
• Inventory
• Warehouse
• Distribution
• Logistics
• Customer
• Returns

ส่วน Logistics เน้นการเคลื่อนย้ายและจัดเก็บสินค้าเป็นหลัก เช่น

• Transportation
• Warehousing
• Packing
• Freight
• Customs
• Distribution

จึงสามารถจำได้ง่าย ๆ ว่า

Logistics เป็นส่วนหนึ่งของ Supply Chain

ตัวอย่างเช่นบริษัทนำเข้าวัตถุดิบจากจีน

การเลือก Supplier และกำหนดปริมาณสั่งซื้อเป็นเรื่อง Supply Chain

ส่วนการนำสินค้าออกจากโรงงานจีน ส่งขึ้นเรือ ผ่านพิธีการศุลกากร และนำเข้ามายัง Warehouse ในไทย เป็นส่วนของ Logistics

ใครบ้างที่อยู่ใน Supply Chain?

ผู้ที่เกี่ยวข้องสามารถแตกต่างกันตามธุรกิจ แต่โดยทั่วไปอาจประกอบด้วย

• Raw Material Supplier
• Manufacturer
• Importer
• Exporter
• Freight Forwarder
• Customs Broker
• Warehouse
• Distributor
• Wholesaler
• Retailer
• Marketplace
• Logistics Provider
• Customer

หากเป็นสินค้านำเข้าจากต่างประเทศ ยังอาจมี

• Overseas Supplier
• Shipping Line
• Airline
• Port
• Airport
• Customs
• Government Agency

เข้ามาเกี่ยวข้องเพิ่ม

ยิ่งมีหลายฝ่าย การแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างแต่ละจุดยิ่งมีความสำคัญ

Upstream, Internal และ Downstream Supply Chain คืออะไร?

สามารถแบ่ง Supply Chain อย่างง่ายออกเป็น 3 ช่วง

1. Upstream Supply Chain

เป็นกิจกรรมก่อนการผลิตหรือก่อนที่สินค้าเข้าสู่ธุรกิจ

เช่น

• หา Supplier
• Sourcing
• Procurement
• ซื้อวัตถุดิบ
• นำเข้าวัตถุดิบ
• Supplier Management
• Inbound Logistics

ตัวอย่างโรงงานผลิต Furniture ในไทยต้องนำเข้า Hardware จากจีนและซื้อไม้จาก Supplier ภายในประเทศ

ทั้งสองส่วนถือเป็น Upstream Supply Chain

2. Internal Supply Chain

เป็นกระบวนการภายในองค์กร ตั้งแต่รับวัตถุดิบจนกลายเป็นสินค้าพร้อมขาย

เช่น

• Receiving
• Raw Material Storage
• Production
• Assembly
• Quality Control
• Finished Goods
• Inventory Management

ประสิทธิภาพของส่วนนี้มีผลโดยตรงกับ

• Production Lead Time
• Capacity
• Waste
• Quality
• Cost

3. Downstream Supply Chain

เป็นกระบวนการหลังจากสินค้าเสร็จแล้ว จนกระทั่งถึงลูกค้า

เช่น

• Warehouse
• Order Processing
• Packing
• Distribution
• Transportation
• Export
• Delivery
• Retail
• Customer

สำหรับธุรกิจส่งออก Downstream Supply Chain สามารถขยายไปถึง Distributor หรือ Customer ในต่างประเทศ

5 กระบวนการสำคัญของ Supply Chain Management

แม้แต่ละธุรกิจจะออกแบบ SCM แตกต่างกัน แต่สามารถแบ่งกระบวนการหลักเพื่อให้เข้าใจง่ายได้เป็น 5 ส่วน

1. Planning & Sourcing – วางแผนและจัดหาวัตถุดิบ

Supply Chain เริ่มก่อนที่จะมีสินค้าอยู่จริง

ธุรกิจต้องวางแผนว่า

• จะขายอะไร
• คาดว่าจะขายเท่าไร
• ต้องใช้วัตถุดิบเท่าไร
• ต้องสั่งจาก Supplier เมื่อไร
• Lead Time เท่าไร
• ต้องมี Safety Stock เท่าไร

จากนั้นจึงเข้าสู่ Sourcing และ Procurement

การเลือก Supplier ไม่ควรดูเพียง Unit Price แต่ควรพิจารณา

• Quality
• Capacity
• Lead Time
• MOQ
• Payment Term
• Location
• Reliability
• Regulation
• Transportation Cost

ตัวอย่าง Supplier A เสนอราคาถูกกว่า 5% แต่มี Lead Time 60 วัน

Supplier B แพงกว่าเล็กน้อยแต่ส่งได้ใน 20 วัน

ธุรกิจต้องดู Total Supply Chain Cost ไม่ใช่ดูเฉพาะราคาซื้อสินค้า

Supplier ที่ราคาถูกที่สุดดีเสมอหรือไม่?

ไม่เสมอ

Supplier ราคาต่ำอาจทำให้ต้นทุนส่วนอื่นเพิ่ม เช่น

• Freight สูงกว่า
• MOQ สูง
• Lead Time ยาว
• Quality ไม่สม่ำเสมอ
• ส่งของไม่ตรงเวลา
• ต้องถือ Safety Stock มากขึ้น

จึงควรประเมิน Total Cost of Ownership และผลกระทบต่อ Supply Chain ทั้งระบบ

2. Manufacturing – การผลิต

หลังจากวัตถุดิบพร้อม จะเข้าสู่การผลิตหรือการเตรียมสินค้า

กิจกรรมอาจประกอบด้วย

• Production Planning
• Material Requirement
• Scheduling
• Assembly
• Quality Control
• Packaging
• Finished Goods

หนึ่งในความท้าทายคือการผลิตให้สัมพันธ์กับ Demand

หากผลิตมากเกินไปอาจเกิด Overstock

หากผลิตน้อยเกินไปอาจเกิด Stockout

จึงต้องเชื่อมข้อมูลจาก

Sales Forecast → Production Plan → Procurement Plan

ให้สอดคล้องกัน

Capacity Planning สำคัญอย่างไร?

ต่อให้มี Demand สูง แต่หากโรงงานผลิตไม่ทัน ก็ไม่สามารถส่งสินค้าได้ตามกำหนด

Capacity Planning จึงต้องตรวจ

• Machine Capacity
• Labor
• Production Time
• Bottleneck
• Maintenance
• Raw Material Availability

โดยเฉพาะช่วง Campaign หรือ Seasonal Demand ธุรกิจควรวางแผนล่วงหน้า

3. Inventory & Warehousing – บริหาร Stock และคลังสินค้า

หลังผลิตเสร็จ สินค้าต้องถูกจัดเก็บก่อนกระจายออกไป

Inventory Management ต้องตอบคำถามว่า

• ควรมี Stock เท่าไร
• SKU ไหนขายเร็ว
• SKU ไหนขายช้า
• ควร Reorder เมื่อไร
• Lot ไหนควรออกก่อน
• Warehouse ใดควรเก็บสินค้า

หาก Stock น้อยเกินไป

อาจเกิด Stockout

หาก Stock มากเกินไป

อาจเกิด

• Holding Cost
• Storage Cost
• Dead Stock
• Expired Stock
• Cash Flow ถูกล็อกอยู่ใน Inventory

จึงต้องหาจุดสมดุลระหว่าง

Service Level กับ Inventory Cost

FIFO และ FEFO เกี่ยวข้องกับ Supply Chain อย่างไร?

Warehouse เป็นส่วนหนึ่งของ SCM และต้องมี Stock Rotation ที่เหมาะกับสินค้า

ตัวอย่าง

• สินค้าทั่วไปอาจใช้ FIFO
• อาหารและยาที่มี Expiry อาจใช้ FEFO

ระบบที่ดีควร Track

• SKU
• Lot
• Batch
• Received Date
• Expiry Date
• Quantity
• Location

เพื่อไม่ให้ Stock เก่าหรือใกล้หมดอายุค้างอยู่ใน Warehouse

Internal Link แนะนำ: FIFO, LIFO และ FEFO คืออะไร? หลักการหยิบสินค้าและจัดการสินค้าคงคลัง

4. Distribution & Logistics – กระจายและขนส่งสินค้า

เมื่อมี Customer Order สินค้าต้องถูกนำออกจาก Warehouse และส่งไปยัง Destination

กระบวนการสามารถประกอบด้วย

• Order Processing
• Picking
• Packing
• Shipping
• Transportation
• Customs Clearance
• Delivery

สำหรับ International Supply Chain ยังต้องเลือกว่า Shipment เหมาะกับ

• Air Freight
• Sea Freight
• Road Freight
• Courier
• Multimodal Transport

การเลือก Mode ต้องดูทั้ง

• Cost
• Lead Time
• Volume
• Weight
• Product
• Destination
• Urgency

ไม่ควรเลือกจาก Freight Rate อย่างเดียว

ตัวอย่าง Air Freight กับ Sea Freight ใน Supply Chain

สมมติธุรกิจนำเข้าสินค้าจากจีน

สินค้าปกติสามารถส่ง Sea Freight เพื่อบริหารต้นทุน

แต่หาก Stock ในไทยกำลังจะหมด อาจแบ่งบางส่วนส่ง Air Freight เพื่อเติม Stock ก่อน

จึงเกิด Strategy เช่น

Regular Stock → Sea Freight

Urgent Replenishment → Air Freight

แม้ Air Freight แพงกว่า แต่สามารถลด Lost Sales จาก Stockout ได้

นี่คือการตัดสินใจแบบ Supply Chain ไม่ใช่การดู Freight Cost เพียงตัวเดียว

5. Returns & Reverse Logistics – การจัดการสินค้าคืน

Supply Chain ไม่ได้จบเมื่อ Delivery สำเร็จ

สินค้าสามารถถูกส่งย้อนกลับจาก Customer ได้ เช่น

• สินค้าเสียหาย
• ส่งผิด
• Return
• Recall
• Warranty
• Repair
• Recycle

กระบวนการที่สินค้าหรือ Material ไหลกลับย้อนทางเรียกว่า Reverse Logistics

ธุรกิจต้องวางแผนว่า

• รับคืนที่ไหน
• ใครรับผิดชอบ Freight
• ตรวจสินค้าอย่างไร
• นำกลับมาขายได้หรือไม่
• Repair หรือ Destroy
• Refund อย่างไร

สำหรับ International Shipment กระบวนการ Return สามารถซับซ้อนเพิ่มขึ้นเพราะเกี่ยวข้องกับ Customs และภาษีด้วย

Demand Forecast สำคัญกับ Supply Chain อย่างไร?

Demand Forecast คือการคาดการณ์ความต้องการสินค้าในอนาคต

ข้อมูลที่สามารถนำมาพิจารณา เช่น

• Historical Sales
• Seasonality
• Promotion
• Marketing Campaign
• Market Trend
• Customer Order
• Economic Condition

Forecast ไม่มีทางแม่นยำ 100%

เป้าหมายจึงไม่ใช่การเดายอดขายให้ถูกทุกชิ้น แต่คือการลดความคลาดเคลื่อนให้เพียงพอสำหรับวางแผน

• Procurement
• Production
• Inventory
• Transportation

ได้ดีขึ้น

Bullwhip Effect คืออะไร?

Bullwhip Effect คือสถานการณ์ที่การเปลี่ยนแปลง Demand เล็กน้อยจากฝั่ง Customer ถูกขยายใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อย้อนกลับไปยัง Distributor, Manufacturer และ Supplier

ตัวอย่าง

ยอดขายเพิ่มจริง 10%

Retailer กลัวของหมดจึงสั่งเพิ่ม 20%

Distributor เห็น Order เพิ่มจึงสั่งโรงงานเพิ่ม 30%

โรงงานจึงสั่ง Raw Material เพิ่ม 40%

สุดท้ายเมื่อ Demand กลับสู่ปกติ ทุกฝ่ายมี Stock เกิน

สาเหตุสามารถเกิดจาก

• Forecast ไม่ตรงกัน
• สั่งเผื่อมากเกินไป
• Promotion
• Order Batch ใหญ่
• Information Delay
• Panic Buying

การแชร์ Demand Data ระหว่าง Supply Chain ช่วยลดปัญหานี้ได้

Lead Time คืออะไร และทำไมต้องลด?

Lead Time คือระยะเวลาตั้งแต่เริ่ม Process จนเสร็จสิ้น

ใน Supply Chain สามารถมีหลาย Lead Time เช่น

• Supplier Lead Time
• Production Lead Time
• Transportation Lead Time
• Customs Lead Time
• Order Fulfillment Lead Time

ตัวอย่าง

Supplier Production = 20 วัน
Sea Freight = 15 วัน
Customs + Delivery = 3 วัน

Total Lead Time โดยประมาณ = 38 วัน

หากธุรกิจสั่งสินค้าเมื่อ Stock เหลือเพียง 20 วัน ก็อาจเกิด Stockout ก่อนสินค้าชุดใหม่มาถึง

Safety Stock คืออะไร?

Safety Stock คือ Stock สำรองสำหรับรองรับความไม่แน่นอน เช่น

• Demand สูงกว่าคาด
• Supplier ส่งช้า
• Freight Delay
• Customs Delay
• Production Problem

แต่ Safety Stock มากเกินไปจะเพิ่ม Inventory Cost

จึงไม่ควรใช้วิธี

“กลัวของหมดก็สั่งเยอะ ๆ ไว้ก่อน”

แต่ควรคำนวณจาก Demand และ Lead Time Variation

Reorder Point คืออะไร?

Reorder Point คือระดับ Stock ที่ธุรกิจควรเริ่มสั่งสินค้าเพิ่ม

แนวคิดพื้นฐานคือ

Demand ระหว่าง Lead Time + Safety Stock

ตัวอย่าง

ใช้สินค้าเฉลี่ยวันละ 10 ชิ้น
Supplier Lead Time 20 วัน
Safety Stock 50 ชิ้น

Demand ระหว่าง Lead Time =

10 × 20 = 200 ชิ้น

Reorder Point =

200 + 50 = 250 ชิ้น

เมื่อ Stock ลดถึงประมาณ 250 ชิ้น จึงควรเริ่ม Reorder ตามสมมติฐานนี้

แต่ธุรกิจจริงควรพิจารณา Demand Variation และ Supplier Performance เพิ่มเติม

Supply Chain ช่วยลดต้นทุนได้อย่างไร?

การลดต้นทุน SCM ไม่ได้หมายถึงการเลือก Supplier หรือ Freight ที่ถูกที่สุดทุกครั้ง

ควรลดต้นทุนที่ไม่สร้าง Value เช่น

• Overstock
• Dead Stock
• Urgent Freight
• Empty Run
• Waiting Time
• Rework
• Damage
• Storage
• Duplicate Process
• Stockout
• Expedited Shipping

ตัวอย่าง

หากธุรกิจ Forecast ผิดจนสินค้าขาด Stock แล้วต้องส่ง Air Freight ทุกเดือน

ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่ “ค่าขนส่งทางอากาศแพง”

แต่อยู่ที่ Demand Planning และ Inventory Planning

การแก้ที่ต้นเหตุจึงช่วยลดต้นทุนได้มากกว่า Negotiating Freight เพียงอย่างเดียว

Supply Chain Visibility คืออะไร?

Supply Chain Visibility คือความสามารถในการมองเห็นสถานะต่าง ๆ ตลอด Supply Chain

เช่น

• Supplier ผลิตถึงไหนแล้ว
• Purchase Order พร้อมเมื่อไร
• Shipment ออกหรือยัง
• Container อยู่ที่ไหน
• Customs Clearance แล้วหรือยัง
• Warehouse มี Stock เท่าไร
• Order ใดกำลัง Delivery

ยิ่งมีข้อมูลที่เร็วและถูกต้อง ธุรกิจก็ยิ่งสามารถตัดสินใจได้ก่อนปัญหาจะกระทบ Customer

GPS Tracking เกี่ยวข้องกับ Supply Chain Visibility อย่างไร?

GPS Tracking สามารถเป็นหนึ่งใน Data Source ของ Transportation Visibility

ช่วยดูข้อมูล เช่น

• Vehicle Position
• Route
• Movement
• Estimated Arrival

แต่ GPS เพียงอย่างเดียวไม่ได้แสดง Supply Chain ทั้งหมด

ยังต้องมีข้อมูลจาก

• Order
• Warehouse
• Shipment
• Customs
• Supplier

มาประกอบกัน

Internal Link แนะนำ: 6 ประโยชน์ของ GPS Tracking ต่อธุรกิจ Logistics ช่วยบริหารรถขนส่งอย่างไร

Technology ที่ใช้ใน Supply Chain มีอะไรบ้าง?

ธุรกิจสามารถใช้ระบบหลายประเภท เช่น

• ERP
• WMS
• TMS
• Order Management System
• Procurement System
• Barcode
• RFID
• GPS Tracking
• EDI
• API
• Business Intelligence

แต่ Technology ไม่สามารถแก้ Supply Chain ที่ Process ไม่ชัดได้เอง

ควรเริ่มจาก

กำหนด Process → กำหนดข้อมูล → กำหนด KPI → เลือก Technology

ไม่ใช่ซื้อ Software ก่อนแล้วค่อยหาว่าจะนำไปใช้กับอะไร

ERP, WMS และ TMS ต่างกันอย่างไร?

ERP – Enterprise Resource Planning

ใช้จัดการข้อมูลธุรกิจในภาพรวม เช่น

• Finance
• Purchasing
• Sales
• Inventory
• Production

WMS – Warehouse Management System

เน้น Operation ภายในคลัง เช่น

• Receiving
• Putaway
• Location
• Picking
• Packing
• Inventory

TMS – Transportation Management System

เน้นด้านการขนส่ง เช่น

• Route
• Vehicle
• Carrier
• Shipment
• Freight
• Delivery

ทั้งสามระบบสามารถเชื่อมข้อมูลกันเพื่อเพิ่ม Supply Chain Visibility ได้

KPI สำคัญของ Supply Chain มีอะไรบ้าง?

ไม่มี KPI ชุดเดียวที่เหมาะกับทุกธุรกิจ แต่ตัวอย่างที่ใช้วัดได้ เช่น

• On-time Delivery
• Order Accuracy
• Inventory Turnover
• Stockout Rate
• Forecast Accuracy
• Supplier On-time Delivery
• Lead Time
• Fill Rate
• Transportation Cost
• Warehouse Cost
• Damage Rate
• Return Rate

ควรเลือก KPI ที่สะท้อนปัญหาหรือ Goal ของธุรกิจจริง

On-time Delivery อย่างเดียวเพียงพอหรือไม่?

ไม่เพียงพอ

รถสามารถส่งตรงเวลาแต่ส่งสินค้าผิดจำนวนได้

หรือส่งครบและตรงเวลา แต่ต้นทุนสูงเกิน Margin

จึงควรดู Performance หลายมิติ เช่น

เวลา + ความถูกต้อง + คุณภาพ + ต้นทุน

หนึ่งในแนวคิดที่ใช้ใน Logistics คือ OTIF – On Time In Full

ซึ่งให้ความสำคัญทั้งการส่งตรงเวลาและส่งครบตาม Order

Supply Chain Risk มีอะไรบ้าง?

Supply Chain สามารถได้รับผลกระทบจากหลายปัจจัย เช่น

• Supplier หยุดผลิต
• วัตถุดิบขาด
• Port Congestion
• Freight Delay
• Natural Disaster
• Geopolitical Risk
• Strike
• Regulation Change
• Currency
• Cybersecurity
• Customs Issue

ธุรกิจจึงไม่ควรออกแบบ Supply Chain จาก Cost ต่ำที่สุดเพียงอย่างเดียว แต่ควรดู Resilience ด้วย

Single Supplier มีความเสี่ยงอย่างไร?

การใช้ Supplier รายเดียวสามารถมีข้อดี เช่น

• บริหารง่าย
• Volume สูง
• ต่อรองราคาได้

แต่หาก Supplier หยุดผลิต ธุรกิจอาจไม่มี Alternative Source

บางบริษัทจึงใช้

• Dual Sourcing
• Multiple Suppliers
• Backup Supplier

สำหรับวัตถุดิบสำคัญ

แต่ก็ต้องสมดุลกับ Cost และ Quality Control

International Supply Chain ต้องระวังอะไรเพิ่มเติม?

เมื่อ Supply Chain ข้ามประเทศ ความซับซ้อนเพิ่มขึ้นจาก

• Customs
• HS Code
• Import Duty
• VAT
• FTA
• Certificate of Origin
• Import Permit
• Export Permit
• Incoterms
• Currency
• Shipping Schedule

ดังนั้น Procurement ไม่ควรดูเพียง Product Cost จาก Supplier

ต้องดู Landed Cost

เพื่อให้รู้ต้นทุนจริงเมื่อสินค้าถึงปลายทาง

Landed Cost คืออะไร?

Landed Cost คือ Total Cost ที่เกิดขึ้นจนสินค้ามาถึงจุดที่กำหนด

อาจประกอบด้วย

• Product Cost
• Packing
• Inland Transport
• Export Clearance
• Freight
• Insurance
• Import Duty
• VAT ตามการคำนวณที่เกี่ยวข้อง
• Customs Clearance
• Destination Transport

ตัวอย่าง Supplier A ขายสินค้าถูกกว่า Supplier B

แต่ Supplier A อยู่ไกล Port และ Freight สูงกว่า

เมื่อคำนวณ Landed Cost แล้ว Supplier B อาจคุ้มกว่าก็ได้

Internal Link แนะนำ: ราคาศุลกากร (CIF) คืออะไร? พร้อม 4 ขั้นตอนคำนวณภาษีนำเข้าสินค้า

FTA มีผลต่อ Supply Chain อย่างไร?

FTA สามารถมีผลต่อ Sourcing Decision เพราะสินค้า Origin ต่างกันอาจมี Import Duty ต่างกัน

ตัวอย่างบริษัทไทยกำลังเลือก Supplier จาก 2 ประเทศ

ราคาสินค้าใกล้เคียงกัน แต่ Supplier หนึ่งสามารถใช้ FTA ได้และอีก Supplier ใช้ไม่ได้

เมื่อนำ Tariff มารวม Landed Cost ผลการตัดสินใจอาจเปลี่ยน

ดังนั้น Procurement และ Customs Planning ควรทำงานร่วมกัน

Internal Link แนะนำ: Form A, Form D และ Form E คืออะไร? ใช้สิทธิภาษีนำเข้า–ส่งออกอย่างไร

Incoterms มีผลกับ Supply Chain Planning อย่างไร?

Incoterms กำหนดหน้าที่บางส่วนระหว่าง Buyer และ Seller เช่น

• จุดส่งมอบ
• Transportation Responsibility
• Risk Transfer
• Export / Import Formalities ตาม Term

ถ้าธุรกิจซื้อสินค้าแบบหนึ่ง Seller อาจเป็นผู้จัด Main Freight

แต่อีก Term Buyer อาจต้องจัด Freight เอง

จึงมีผลต่อ

• Cost Control
• Visibility
• Booking
• Lead Time

และควรกำหนด Incoterms ให้ชัดตั้งแต่ Purchase Order

ทำไมฝ่าย Sales, Procurement และ Logistics ต้องทำงานร่วมกัน?

Supply Chain ไม่สามารถดีได้หากแต่ละแผนก Optimize เฉพาะเป้าหมายตัวเอง

ตัวอย่าง

Sales ต้องการมี Stock เยอะเพื่อไม่ให้ของขาด

Finance ต้องการลด Inventory

Procurement ต้องการสั่ง Lot ใหญ่เพื่อได้ Unit Price ต่ำ

Warehouse ต้องการลดพื้นที่เก็บ

Logistics ต้องการ Consolidate Shipment เพื่อให้ Freight ถูก

แต่ละเป้าหมายสามารถขัดกันได้

SCM จึงต้องมองผลลัพธ์ของธุรกิจโดยรวม ไม่ใช่ Cost ของแผนกใดแผนกหนึ่ง

ตัวอย่าง Supply Chain ของสินค้านำเข้าจากจีน

สมมติบริษัทไทยนำเข้า Electronic Accessories จากจีน

Flow อาจเป็น

Demand Forecast

↓

Purchase Order

↓

Supplier Production

↓

Quality Check

↓

Packing

↓

Pickup

↓

Export Customs China

↓

International Freight

↓

Import Customs Thailand

↓

Warehouse

↓

Order Processing

↓

Delivery to Customer

หาก Supplier ผลิตช้า 5 วัน ผลกระทบอาจต่อเนื่องไปถึง

• Vessel Cut-off
• ETD
• ETA
• Stock Level
• Customer Delivery

นี่คือเหตุผลที่ Supply Chain ต้องบริหารแบบ End-to-End

ตัวอย่าง Supply Chain ของธุรกิจส่งออก

บริษัทไทยผลิตอาหารส่งให้ Distributor ต่างประเทศ

Flow อาจเป็น

Raw Material → Production → QC → Packing → Export Documents → Customs → Freight → Import Customs → Distributor Warehouse → Retail

ต้องวางแผนเพิ่มเรื่อง

• Shelf Life
• Label
• Food Regulation
• Remaining Shelf Life
• Temperature ตามสินค้า
• Shipping Lead Time

หากเลือก Freight ที่ช้าเกินไป แม้ราคาถูกกว่า ก็อาจทำให้ Remaining Shelf Life ไม่พอสำหรับ Retailer

Checklist สำหรับธุรกิจที่ต้องการปรับ Supply Chain

ลองตรวจคำถามเหล่านี้

• Supplier Lead Time เท่าไร
• Supplier ส่งตรงเวลากี่เปอร์เซ็นต์
• Demand Forecast แม่นยำแค่ไหน
• SKU ไหนเกิด Stockout บ่อย
• SKU ไหนเป็น Dead Stock
• Safety Stock คำนวณหรือเดา
• Inventory Turnover เป็นอย่างไร
• Warehouse มี Picking Error หรือไม่
• Transportation Cost ต่อ Order เท่าไร
• มี Urgent Freight บ่อยหรือไม่
• Customs Delay เกิดจากอะไร
• Customer ได้รับสินค้าตรงเวลาหรือไม่
• Return Rate สูงหรือไม่
• แต่ละฝ่ายใช้ข้อมูลชุดเดียวกันหรือไม่

คำตอบเหล่านี้ช่วยระบุว่า Bottleneck ของ Supply Chain อยู่ตรงไหน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Supply Chain Management (FAQ)

Supply Chain คืออะไร?

Supply Chain คือเครือข่ายกิจกรรมตั้งแต่การจัดหาวัตถุดิบ การผลิต การจัดเก็บ การขนส่ง และการกระจายสินค้าจนถึง Customer

Supply Chain Management คืออะไร?

SCM คือการวางแผนและบริหารสินค้า ข้อมูล และทรัพยากรตลอด Supply Chain เพื่อให้สินค้าเพียงพอ ส่งตรงเวลา และควบคุมต้นทุนได้เหมาะสม

Logistics กับ Supply Chain เหมือนกันไหม?

ไม่เหมือนกันทั้งหมด Logistics เป็นส่วนหนึ่งของ Supply Chain โดยเน้นการขนส่ง การจัดเก็บ และการเคลื่อนย้ายสินค้า ขณะที่ SCM ครอบคลุมตั้งแต่ Supplier จนถึง Customer

5 กระบวนการหลักของ SCM มีอะไรบ้าง?

สามารถแบ่งเพื่อให้เข้าใจง่ายเป็น Planning & Sourcing, Manufacturing, Inventory & Warehousing, Distribution & Logistics และ Returns / Reverse Logistics

ธุรกิจ SME จำเป็นต้องมี Supply Chain Management หรือไม่?

จำเป็นในระดับที่เหมาะกับธุรกิจ แม้ไม่มีทีม SCM โดยเฉพาะ SME ก็ยังต้องบริหาร Supplier, Stock, Lead Time, Logistics และ Demand หากไม่มีระบบเหล่านี้สามารถเกิด Stockout หรือเงินจมใน Inventory ได้

Supply Chain ที่ดีต้องมี Stock เยอะหรือไม่?

ไม่จำเป็น เป้าหมายคือมี Stock ในระดับที่เหมาะกับ Demand และ Lead Time การมี Stock มากเกินไปเพิ่มต้นทุนและ Cash Flow ขณะที่ Stock น้อยเกินไปเพิ่มความเสี่ยงของ Stockout

บริการ Logistics และ Supply Chain กับ CPL INTER

CPL INTER ให้บริการด้าน Logistics สำหรับธุรกิจนำเข้า–ส่งออก ครอบคลุมการขนส่งสินค้าระหว่างประเทศทางอากาศ ทางเรือ และทางรถ พร้อมบริการ Warehousing, Packing, Shipping Documents และพิธีการศุลกากรตาม Service Scope ของ Shipment

สำหรับธุรกิจที่ต้องการวางแผน International Supply Chain ควรเตรียมข้อมูลสินค้า ปริมาณ Shipment, Origin–Destination, Frequency, Lead Time, Incoterms และรูปแบบการจัดเก็บ เพื่อให้สามารถเลือก Transportation และ Logistics Process ที่เหมาะกับต้นทุนและความต้องการของธุรกิจ

โทร: 02-519-4426 / 091-519-4426
LINE: @cplinter

เขียนโดย: ฝ่ายปฏิบัติการโลจิสติกส์ CPL Inter ผู้เชี่ยวชาญด้านการขนส่งสินค้าระหว่างประเทศและพิธีการศุลกากร ด้วยประสบการณ์ยาวนานกว่า 15 ปี พร้อมการันตีระบบบริหารงานคุณภาพมาตรฐานสากล ISO 9001:2015